Własność odpadów powinna zostać w samorządach – wywiad z Szymonem Dziakiem-Czekanem w Dzienniku Gazecie Prawnej

Własność odpadów powinna zostać w samorządach – wywiad z Szymonem Dziakiem-Czekanem w Dzienniku Gazecie Prawnej

DGP: Przed nami wprowadzenie w Polsce systemu Rozszerzonej Odpowiedzialności Producenta (ROP). Jakie ma to znaczenie dla Was, jako branży, która zajmuje się recyklingiem opakowań?

Szymon Piotr Dziak-Czekan, prezes Stowarzyszenia Polski Recykling: To bardzo wyczekiwana przez branżę regulacja. Spodziewamy się, że zwiększy ona popyt na przetworzony surowiec. Aktualnie za dużo zależy od cen surowców pierwotnych np. ropy. Jeśli jest tania, brakuje bodźca dla producentów, wprowadzających do korzystania z przetworzonego surowca. W efekcie nadal bardzo duża część odpadów w naszym kraju nie jest odbierana z sortowni i pozostaje nieprzetworzona. Dlatego chcielibyśmy, aby system ROP zaczął funkcjonować jak najszybciej, najlepiej od 2022 r.

DGP: Taki termin wejścia ROP w życie, Pana zdaniem, jest realny?

S.P.D-C: Będzie to bardzo trudne, ale ministerstwo może pomyśleć nad pomostowym rozwiązaniem, wszak każdy tysiąc ton wyprodukowanego recyklatu to oszczędność prawie 4 mln zł dla budżetu. Recykling opłaca się wszystkim i redukuje zagrożenia środowiskowe.

DGP: A co musiałoby się stać, by faktycznie wzrósł popyt na wytwarzany przez Was surowiec wtórny?

S.P.D-C: Zdecydowanie trzeba unikać powtórki z ostatnich, chudych lat. Od stycznia zauważamy duży popyt na surowce ale jest on przejściowy, spowodowany problemami ze światowym łańcuchem dostaw, zachwianiem podaży, a w ostatnich dniach zablokowaniem Kanału Sueskiego. Przy niskich cenach ropy producenci decydują się na surowiec pierwotny.

Kluczowe jest tu zatem wprowadzenie obowiązku wykorzystywania recyklatu, czyli właśnie przetworzonego surowca wtórnego, w nowych produktach. Bardzo ważne jest, by nie dotyczyło to, jak stanowi dyrektywa, tylko recyklatu PET, ale wszystkich podstawowych tworzyw sztucznych – polietylenu, polipropylenu i polistyrenu. Postulujemy też, wzorem Włoch czy Wielkiej Brytanii, wprowadzenie również u nas obowiązku 30-procentowej zawartości recyklatu w nowym opakowaniu. W wymienionych krajach popyt na recyklat jest bardzo duży, dzięki czemu zbliżają się one do gospodarki o obiegu zamkniętym.

DGP: Sondowaliście producentów? Co sądzą oni o takim postulacie?

S.P.D-C: Z naszych rozmów z przemysłem tworzyw sztucznych wynika, że będą stawiać opór wobec wprowadzenia obligatoryjnych poziomów zawartości recyklatu w nowo wytwarzanych produktach z tworzyw sztucznych. Obawiają się bowiem braku dostępu do przetworzonego surowca. Z kolei samorządy skarżą się, że recyklerzy nie zawsze odbierają odpady. To proste, popyt na nasz produkt oznacza, że surowiec wtórny będzie pozyskiwany z odpadów i dostępny, otworzą się nowe zakłady recyklingowe i sortownie. Równocześnie zniknie problem zalegania odpadów w sortowniach, na wysypiskach czy lasach.

DGP: Może Pan przybliżyć naszym czytelnikom, jakie produkty wytwarza się z wymienionych tworzyw?

S.P.D-C: Z PET robi się plastikowe butelki np. na wodę mineralną czy mleko. Z polistyrenu produkuje się np. kołpaki samochodowe czy doniczki. Z kolei z polietylenu – w postaci folii LDPE – np. siatki na zakupy czy worki na śmieci. W Polsce produkowane są worki z surowca w 100 proc. pochodzącego z recyklingu, a tymczasem sieci handlowe importują worki w 100 proc. z surowców pierwotnych. Zjawisko to nie ma ani ekologicznego, ani ekonomicznego uzasadnienia i nowa regulacja powinna to uwzględniać.

Podobnie jest w przypadku polipropylenu, z którego produkuje się pojemniki na żywność czy np. doniczki stosowane w ogrodnictwie, które świetnie nadają się do recyklingu. Zależy nam na wprowadzeniu obowiązku stosowania recyklatu w nowych wyrobach tego typu, bo w tym momencie znaczna część producentów stosuje wyłącznie surowiec pierwotny.

DGP: Rozumiem, że ROP obejmie wszystkie opakowania z tworzyw sztucznych, więc wprowadzającym produkty na rynek też będzie opłacało się to, by nie tylko opakowania PET trafiały do przetworzenia.

S.P.D-C: Teoretycznie tak. System ROP zagwarantuje odpowiedzialność finansową za wprowadzenie opakowania na rynek. Wysokość takiej opłaty będzie zależna od tego, czy dane opakowanie nadaje się do recyklingu, czy nie. W tym drugim przypadku będzie ona oczywiście wyższa. W tej sytuacja bardzo ważna dla nas jest własność polskich odpadów.

DGP: Andrzej Gantner, dyrektor generalny Polskiej Federacji Producentów Żywności mówił w niedawnym wywiadzie dla DGP, że ważne jest, by wprowadzający opakowania na rynek byli również właścicielami odpadów opakowaniowych.

S.P.D-C.: Od 15 latach pracuje w branży recyklingu i gospodarki odpadami. Jako prezes Stowarzyszenia „Polski Recykling” mówimy głosem branży będąc w stałym kontakcie z ponad 200-tu recyklerami. Opinia Polskiej Federacji Producentów Żywności jest odosobniona. W Polsce w handel odpadami zaangażowanych jest ok. 100 specjalistów w każdym województwie, bo jakość odpadów jest zmienna. Czy wprowadzający zechcą zatrudnić 1600 osób?

Własność odpadów powinna zostać w samorządach, takie jest zdanie resortu środowiska, recyklerów i gmin, co potwierdzają nasze spotkania na najwyższym szczeblu z przedstawicielami samorządów. Istnieje ryzyko, szczególnie przy systemie kaucyjnym, że producenci, którzy w dużej mierze pochodzą z zagranicy, zbiorą odpady i zamiast przekazać nam do przetworzenia, wyeksportują je. W niektórych krajach tak jest. Opakowania PET to bowiem bardzo pożądane odpady – 1 tona butelek PET ma wartość ok. 2 tys. zł. Oznacza to, że TIR takich sprasowanych butelek może mieć wartość nawet 40 tys. zł. Sortowanie, doczyszczanie i recykling powinny być wykonywane lokalnie.

DGP: Dyrektor Gantner uzasadnia swoje stanowisko zawartą w dyrektywie definicją kosztu netto. Jak mówi, oznacza on, że wydatki, poniesione przez daną firmę na utrzymanie systemu, będą pomniejszone o przychody ze sprzedaży opakowań przeznaczonych do recyklingu.

S.P.D-C.: Dyrektywa wcale nie wskazuje na to, że właścicielem odpadów powinien być wprowadzający. Wręcz przeciwnie – w większości krajów Europy wprowadzający nie są właścicielami odpadów. Rzeczywiście muszą oni znać koszt netto po odjęciu kwoty uzyskanej ze sprzedaży surowca. Musi być zatem sporządzona analiza ekonomiczna kosztów, ale dyrektywa wskazuje tylko, co trzeba zrobić, zaś o tym jak te kwestie uregulować, rządy mogą decydować samodzielnie.

DGP: Wprowadzający na rynek chcą też sami zorganizować system ROP i depozytowo-kaucyjny, jaka jest Wasza opinia w tej sprawie?

S.P.D-C: Pozostawienie organizacji systemu w rękach jednej osoby lub organizacji jest ryzykowne. Nieważne, czy ma być to jedna grupa interesów, czy duża agencja rządowa.  Dowodzą tego dotychczasowe doświadczenia, odpady powinny pozostać na wolnym rynku.

DGP: Wygląda na to, że czeka nas gorący spór w tej sprawie.

S.P.D-C.: Na pewno niektórzy producenci będą bardzo protestowali i próbowali blokować wprowadzenie ROP. W Polsce płacą dziś najniższe stawki w Europie – za wprowadzenie na rynek 1 tony plastiku w Austrii płaci się 4 tys. zł, a w Polsce 50 zł. Generują dzięki temu oszczędności, wg naszych szacunków, rzędu 6-8 mln zł dziennie. Odkładanie ROP w czasie działa na szkodę wprowadzających, bo słaba branża recyklingu, to mało dobrej jakości surowca.

DGP: Każdy dba o swój interes, to zrozumiałe. Jest Pan optymistą w kwestii tego, że uda Wam się przeforsować swoje postulaty?

S.P.D-C: Tak. Musi wygrać ochrona środowiska i zdrowa gospodarka odpadami, również po to, by mieszkańcy mniej płacili za śmieci.

DGP: A jak już wszystkie te regulacje – Single Use Plastics, ROP, system depozytowy będą obowiązywać, to sytuacja faktycznie się poprawi – będziemy przetwarzać znacznie więcej opakowań z tworzyw sztucznych niż teraz?

S.P.D-C: Jeżeli regulator będzie egzekwował przepisy, to zdecydowanie tak. To będzie rewolucja, choć oczywiście efekt nie będzie natychmiastowy. Warunkiem tego jest jednak wdrożenie przez producentów ekoprojektowania. Paradoksalnie bowiem – mimo nasilenia debaty publicznej w tej sprawie – 10 lat temu opakowania bardziej nadawały się do recyklingu niż teraz. Z jednej strony wynika to z dyktatu marketingu, z drugiej stawia się na opakowania, które – co zrozumiałe – przedłużają zdatność żywności do spożycia.

DGP: Z Waszych obserwacji wynika, że na fali debaty i działań ostatnich lat zmniejsza się w naszym kraju ilość plastiku w obiegu?

S.P.D-C: Widoczny jest bardzo duży spadek ilości foliowych toreb. Jednak ogólna tendencja jest taka, że przyhamował wzrost ilości plastiku w obiegu, ale jego ilość na rynku nie zmniejszyła się. W świecie zachodnim jednorazowych przedmiotów z plastiku będzie coraz mniej, ale wielorazowe z nami zostaną. Czas wziąć się do pracy.

link do wywiadu: https://serwisy.gazetaprawna.pl/samorzad/artykuly/8134350,dziak-czekan-stowarzyszenie-polski-recykling-wlasnosc-odpadow.html

Polski Recykling

Stowarzyszenie „Polski Recykling” promuje recykling odpadów w Polsce oraz wspiera rozwój krajowej branży recyklingu. Stowarzyszenie zrzesza przedsiębiorstwa zajmujące się recyklingiem odpadów, reprezentując interes branży przed organami państwowymi, instytucjami oraz organizacjami polskimi i zagranicznymi.

Kontakt

ul. Woronicza 31/152
02-640 Warszawa
+48 607 61 66 13
wyślij e-mail
Pon - Pt 08:00 - 16:00